Nedenlerle Eğitimde Yaratıcı Drama

Dramanın Tanımı

Türkçe sözlükte, drama kelimesi sahnede oynamak için yazılmış oyun ve tiyatro yazısını ya da acıklı, üzüntülü olayları, kimi kez güldürücü yönlerini de katarak konu alan sahne oyunu türü olarak açıklanmaktadır. Ders adı olarak oyun oynamak, canlandırmak anlamında kullanılmaktadır.

Drama bir yaşam felsefesidir. Yaşayarak ve yaşatarak öğreten bir felsefedir. Drama; tiyatro, sinema gibi kişiyi aktif kılan bir alandır. Böylece çocuk drama yoluyla öğrenmeyi kolaylaştırır ve hayatı oyunla öğrenmeye başlar.

Köksal Akyol (2003), dramayı bir lider (öğretmen) tarafından yönetilen, çocukların hayal etmelerine, bunları canlandırmalarına, gerçek ya da hayal ürünü yaşantılarını yansıtmalarına olanak tanıyan özel bir öğrenme etkinliği olarak tanımlamıştır.

Yunanca “dran” dan türetilen drama kavramının Türkçe karşılığı tam olarak bulunmamaktadır. Dram yapmak, etmek, eylemek anlamını taşımaktadır. Drama sözcüğü Yunanca Dramenon’daki seyirlik olarak benzetme anlamına daha yakındır ve eylem anlamını taşır. Drama ’ya ilişkin diğer kavramlar ise, Amerika’da “yaratıcı drama (creative drama) ‘’ ; İngiltere’de “eğitimde drama (drama in education) ‘’ ; Almanya’da ise “oyun ve etkileşim (Schulspiel, Spiel un İnteraktion)’dir (Akköse, 2008).

Drama, lider ve katılımcıların atölye ortamında rol oynama, doğaçlama gibi tiyatro tekniklerini kullanarak bir olayı, anıyı, kavramı, konuyu, düşünceyi canlandırması olarak ifade edilebilir.

Bir yönüyle tasarımların eyleme dönüşebildiği oyunları da kapsayan drama, tüm eylemleri kapsadığı için birden çok insanın bir yaşam durumunu, canlandırmaya dayalı süreçlerde yeniden üretmeyi de geniş ölçüde içerir (Adıgüzel, 2006).

k_04084333_annesininmelegicomyaraticidramamuzikorffgalleriacocuksahnesiucretsizcocukaktivitelericocuketkinliklerirehberi

Eğitimde Yaratıcı Dramanın Aşamaları

Drama çalışmaları yapılırken belirli aşamalar izlenir. Bu aşamalar liderin yapacağı çalışmalara bağlı olarak değişim gösterebilir. Şu şekilde genellenebilir:

  • Isınma: Isınma eğitimde dramanın önemli bir aşamasıdır. Tanışma ile başlayan ısınma çalışmaları, daha çok bedenin harekete geçtiği, duyuların eş zamanlı olarak ve yoğun kullanıldığı güven kazanma, uyum sağlama ve gözlem yetisini geliştirme gibi amaçlara yönelik yapılan etkinliklerdir.
  • Canlandırma: Eğitimde canlandırma “bir eylemin, bir olayın, duygunun ve çeşitli rollerin, bir kavramın, konunun ya da öykünün, hatta şiirin, canlı ya da cansız varlıkların, sözel ve sözsüz, kendiliğinden davranışlarla taklit yoluyla temsili olarak ifade edilmesi” olarak tanımlanmaktadır.
  • Değerlendirme: Elde edilen sonuçlar bu aşamada değerlendirilir. Öğrencilere çeşitli sorular yöneltilerek duygu ve düşüncelerin paylaşılmasının sağlanması esastır.

Drama ve Eğitim

İnsan yaşamındaki değişimin, rollerle bağlantısı vardır. Bir yandan toplumsal çevre içinde yaşanılmasına karşın, diğer yandan bireysel düşünce ve davranış da varlığını sürdürür. Yaşamın bu değişik süreçlerinde eğitim-öğretimin hep var olduğu görülmüştür. Çocuğun eğitiminde yaratıcı çalışmaların gerekliliği ise herkesçe kabul edilen bir gerçektir. Yaratıcılığa ilişkin çalışmalar farklı alanlarda, farklı yöntemlerle sürdürülmektedir. Ancak gerek okul gerekse okul dışı çalışmalarda düzenli ve izlencesi olan eğitsel uygulamalardan söz etmek zordur (Öztürk,2001).

Çocukların kendi düşünme sürecinin ürünleri dışında “başka ve farklı” ürünleri görmesi için yaratıcı öğretmenlere ve yaratıcı yöntemlere gereksinim vardır (Tuğrul,2006).

Drama çalışmaları, katılımcılara çeşitli sosyal rolleri ve sosyal problemleri inceleme fırsatı vermektedir. Farklı sosyal problemlerin canlandırılması bireylerin, toplumu ve toplumdaki ilişkileri daha iyi anlamalarını sağlamaktadır. Bu etkileşimler sırasında problemlerin çözüm yolları da irdelenmekte, böylece katılımcılar problem çözmeye yönelik çalışmalardan deneyim kazanmış olmaktadırlar (Akköse, 2008).

Eğitimde yaratıcı drama, herhangi bir konuyu, doğaçlama, rol oynama gibi tekniklerden yararlanarak, bir grupla ve grup üyelerinin yaşantılarından yola çıkarak canlandırmalar yapmaktır. Bu canlandırma süreçlerinde oyunun genel özelliklerinden yararlanılır ve bir lider, drama öğretmeni/eğitmeni eşliğinde ve yapılacak çalışmanın amacına, grubun yapısına göre önceden belirlenmiş ortamda yaratıcı drama süreci gerçekleştirilir (Adıgüzel,2006).

Son Olarak Sağladığı Yararlar ile Drama:

Yaratıcı drama, öğrenmede çocuğu aktif kılar. Deneyim yoluyla öğrenme gerçekleştiğinden aynı zamanda öğrenmede kalıcılık sağlanır. Drama, yaşayarak ve yaratarak öğrenmedir. Hayatı yaşayarak öğretir. Yaratıcı drama yöntemiyle çocuk bilgiyi arayarak, paylaşarak, keşfederek bulur. Yaratıcı drama, kendisi, başkaları ve dünya hakkındaki bilincini artıran ve her çocuğun hayal gücünü geliştiren bir öğrenme aracıdır.

Empati duygusunun geliştirilmesine olanak sağlar. Çocuk, dramatizasyon esnasında kendini üzgün, mutlu, depresif ya da sinirli bir insanın yerine koyarak, onu canlandırarak bu duyguları öğrenir, duygularını kontrol edebilmeyi öğrenir.

Dramatik eğitimin merkezinde çocuk ve dramatik deneyim vardır. Temel düşünce şudur: Çocuk kendini ve çevresini rol alma deneyimi yoluyla öğrenir; dramatik faaliyet, bir insanın dünyayı ve onun içinde kendi yerini öğrenmesini sağlayan doğal ve etkin bir yöntemdir, ayrıca da yararlı bir eğitim aracı olduğunu kanıtlamıştır.

Hilton Francis’in yaptığı genel bir tanıma göre Dramatik eğitim “Dramanın, bir kişisel gelişim aracı ve öğretme tekniği olarak tatbik edilmesidir”

Bu tanım dramanın eğitimde kullanımındaki iki farklı uygulamayı içine alır. Birinci uygulamada drama başlı başına bir konu olarak düşünülürken, ikincisinde başka konuları öğretmek için bir araç olarak görülür. Drama ister bir öğretme aracı olarak kullanılsın ister kendi başına bir sanat formu olarak görülsün, her iki halde de dramatik eğitim, içinde taklit ve/veya özdeşleştirmeyi barındıran dramatik oyuna dayanır (Sağlam, 2004).

Çocukların düşüncelerini deneyimleri besler, buna gelişimsel süreç de eşlik eder. Bu nedenle çocukların düşünme becerilerinin geliştirilmesinde çevre tarafından sunulan olanakların bilinçli olarak güçlendirilmesi gerekmektedir (Tuğrul, 2006).

Kendinden, çevresinden ve çağından sorumlu bireylerden oluşmuş toplumu oluşturan bireyler, yaratıcı düşünceye sahip olanlardır. Bu da demokratik davranışlarda bulunan, konular arasında bağlantı kurabilen, özgür düşünebilen, hoşgörülü, yaratıcı çocuk, ergen ve gençler yetiştirmeyi amaçlayan eğitim- öğretim sistemiyle olasıdır (Öztürk, 2001).

Düşünsel verimlilik ve yaratıcılık baskı altında engellenir. Çocukların kendilerini rahat ifade edebildikleri ortamlarda akademik performansları da artmaktadır. Düşünme bir üretim sürecidir (Tuğrul,2006).

Ezberci öğretim sistemi herkesin yakındığı bir olgu, yaratıcılık ise dillerden düşmeyen bir kavram. Bu nedenle, eğitimde yaratıcı kişi nasıl yetişir sorusu pek çoğumuzu ilgilendiriyor. Bu bağlamda, eski öğretim yöntemleri yerine daha çağdaş hangi yöntemler konulabilir diye sorduğumuzda ise aldığımız yanıtlar: aktif öğretim yöntemi, rol oynama, dramatizasyon ve eğitimde yaratıcı drama yöntemidir (Öztürk, 2001).

Aygün Tertemiz


Kaynakça

Adıgüzel, Ö. (2006). Yaratıcı Drama Kavramı, Bileşenleri ve Aşamaları. Yaratıcı Drama Dergisi (6). 2015.

Akköse Erkoca, E. (2008). Okul Öncesi Eğitimi Fen Etkinliklerinde Doğa Olaylarının Nedem Sonuç İlişkilerini Belirlemede Yaratıcı Dramanın Etkinliği. Yaratıcı Drama Dergisi. (6).

Akyol Köksal, A. (2003). Drama ve Dramanın Önemi. (2).

Öztürk, A.(2001). Eğitim-Öğretimde Yeni Bir Yaklaşım: Yaratıcı Drama. Kurgu Dergisi(18).

Sağlam, T. (2004).Dramatik eğitim: Amaç mı Araç mı?. Tiyatro Araştırmaları Dergisi

Tuğrul, B.(2006). Okul Öncesi Dönemde Düşünme Becerilerinin Gelişmesinde Yaratıcı Bir Süreç Olarak Drama. Yaratıcı Drama Dergisi. (2)

Ulutaş, A. (2011). Okul Öncesi Dönemde Drama ve Oyunun Önemi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (6).


Nedenlerle Eğitimde Yaratıcı Drama’ için 2 yanıt

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s